ધોરણ 10 ગુજરાતી
પ્રકરણ - 1: વૈષ્ણવજન (પદ - નરસિંહ મહેતા)
📌 આ પેજ પર તમને શું મળશે અને તેનાથી શું લાભ થશે?
- વિભાગવાર સ્વ-મૂલ્યાંકન: કાવ્ય આધારિત પ્રશ્નો અને વ્યાકરણ વિભાગ માટે અલગ-અલગ ટેસ્ટ આપવાની સુવિધા.
- બોર્ડ પરીક્ષાની શ્રેષ્ઠ તૈયારી: GSEB / NCERT ની નવીનતમ પદ્ધતિ મુજબના અગત્યના MCQ પ્રશ્નોનો સચોટ મહાવરો.
- રેન્ડમ પ્રશ્નો: ફરીથી ક્વિઝ આપશો તો પ્રશ્નોના ક્રમ અને વિકલ્પોના ક્રમ બદલાઈ જશે એટલે વિદ્યાર્થીઓને સારો મહાવરો થઈ શકશે.
- ત્વરિત પરિણામ: દરેક પ્રશ્ન પછી સાચો અને ખોટો જવાબ તરત જ ઇમોજીસ અને રંગ સાથે જાણી શકાશે.
પ્રશ્ન લોડ થઈ રહ્યો છે...
તમારું પરિણામ -
સ્કોર: 0 / 0
સાચા: 0 ✅
ખોટા: 0 ❌
નોંધ: આ ઓનલાઇન ક્વિઝમાં ધોરણ 10 ગુજરાતી વિષયના પ્રકરણ 1 "વૈષ્ણવજન" ના બોર્ડ પરીક્ષા માટે અગત્યના એવા કાવ્ય આધારિત અને વ્યાકરણના તમામ 80 પ્રશ્નો આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
ધોરણ 10 ગુજરાતી
પ્રકરણ - 1: વૈષ્ણવજન (પદ - નરસિંહ મહેતા)
✍️ કવિ પરિચય અને સાહિત્ય પ્રકાર
- કવિનું નામ: નરસિંહ મહેતા (ગુજરાતી સાહિત્યના 'આદિ કવિ')
- જન્મ સ્થળ: તળાજા | કર્મભૂમિ: જૂનાગઢ
- સમયગાળો: ઈ.સ. ની 15મી સદી
- સાહિત્ય પ્રકાર: પદ (પ્રભાતિયાં - ઝૂલણા છંદમાં રચાયેલા)
- મહત્વની બાબત: આ પદ રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીને અતિપ્રિય હતું, જેના કારણે આ કાવ્ય સમગ્ર ભારત અને વિશ્વમાં જાણીતું બન્યું.
💡 કાવ્યનો મુખ્ય સંદેશ (સારાંશ)
આ પદમાં કવિ નરસિંહ મહેતાએ સાચા 'વૈષ્ણવજન' (ભગવાનના સાચા ભક્ત અથવા સજ્જન માણસ) ના લક્ષણોનું સુંદર વર્ણન કર્યું છે.
સાચો વૈષ્ણવજન એ જ છે જે સંસારના તમામ મનુષ્યોના દુઃખ અને પીડાને પોતાની ગણીને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પરંતુ મનમાં ક્યારેય તે ઉપકાર કર્યાનું અભિમાન આવવા દેતો નથી.
⭐ સાચા વૈષ્ણવજનના 10 મુખ્ય લક્ષણો
1. પારકાના દુઃખને સમજીને દૂર કરે છે.
2. કોઈના પર ઉપકાર કરીને પણ અભિમાન નથી કરતો.
3. સમગ્ર સૃષ્ટિમાં સૌને વંદન કરે છે (નમ્ર રહે છે).
4. ક્યારેય કોઈની પણ નિંદા કરતો નથી.
5. પોતાની વાણી, ચારિત્ર્ય અને મનને પવિત્ર રાખે છે.
6. સૌની તરફ સમાન દ્રષ્ટિ (સમદ્રષ્ટિ) રાખે છે.
7. ઈચ્છાઓ-તૃષ્ણાઓનો ત્યાગ કરે છે.
8. પરસ્ત્રીને માતા સમાન ગણે છે.
9. ક્યારેય અસત્ય બોલતો નથી ને પરધન સ્પર્શતો નથી.
10. મનમાં દઢ વૈરાગ્ય અને રામનામની લગની હોય છે.
"વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ જે પીડ પરાઈ જાણે રે,
પરદુઃખે ઉપકાર કરે તોય મન અભિમાન ન આણે રે."
પરદુઃખે ઉપકાર કરે તોય મન અભિમાન ન આણે રે."
🏆 કાવ્યનું નિષ્કર્ષ (મહત્વ)
કવિ નરસિંહ મહેતા કહે છે કે જે વ્યક્તિ લોભ, કપટ, કામ અને ક્રોધ જેવા વિકારોથી મુક્ત છે અને જેના મનમાં ભગવાનનું નામ વસેલું છે, તે પોતે જ તીર્થરૂપ છે. આવા સાચા વૈષ્ણવજનના માત્ર દર્શન કરવાથી મનુષ્યની ઈકોતેર (71) પેઢીઓ / કુળનો ઉદ્ધાર થઈ જાય છે.